E-bike cranktrekker gebruiken: Hoe verwijder je de traparm?

Dat je traparm los moet, is vaak een verrassing. Je verwacht het niet bij je gloednieuwe Gazelle of Cube e-bike, maar na een paar duizend kilometer kan de boel wat speling krijgen.

Of je crankarm is gewoon losgetrapt. Geen paniek. Met een goede cranktrekker en een uurtje tijd red je dit zelf. We gaan aan de slag met je e-bike crank. Dit werkt voor bijna alle moderne elektrische fietsen, speed pedelecs en fatbikes.

Wat je nodig hebt: materialen en een rustig moment

Zorg dat je alles bij de hand hebt voordat je begint. Niets is vervelender dan halverwege te moeten stoppen omdat je een specifiek moertje bent vergeten.

Een goede voorbereiding is het halve werk. Je wilt je fiets natuurlijk niet onnodig lang stilstaan.

De belangrijkste tool is de cranktrekker. Voor de meeste e-bikes, zoals die van Bosch, Shimano Steps of Bafang, heb je een cranktrekker nodig met een M8-schroefdraad. Let op: de schroef die in de crankarm gaat moet lang genoeg zijn.

• Een stevige inbussleutel of Torx-sleutel (meestal maat 5mm, 6mm of T25/T30) om de crankbout los te draaien.
• Een momentsleutel is handig voor het terugplaatsen, maar een normale steeksleutel kan ook.
• Eventueel een schoonmaakdoekje en wat vet (zoals Park Tool PPL-1 of een andere fietsenvet).
• Een rubberen hamer of een blok hout om de crankarm voorzichtig los te tikken.

Een setje van Park Tool CCP-44 of een vergelijkbare universele cranktrekker (vaak te koop voor €15-€25) is een prima start. Check of de bijgeleverde schroeven lang genoeg zijn voor jouw specifieke crankarm.

Sommige merken, zoals Bosch, hebben een eigen cranktrekker nodig (de BSP1), maar een universele werkt vaak ook. Verder heb je het volgende nodig: Reken op ongeveer 30 tot 45 minuten voor deze klus, inclusief het schoonmaken. Zorg dat je fiets stabiel staat, bijvoorbeeld in een fietsenstandaard. Als je een speed pedelec hebt, let dan extra op het gewicht; die dingen zijn zwaar.

Stap 1: De crankbout losdraaien

De eerste stap is het losmaken van de bout die de crankarm vastzet op de as. Dit is vaak de meeste weerstand.

Deze bout zit strak vastgezet om te voorkomen dat hij los trilt. Je hebt hier dus even wat kracht voor nodig. Zoek de juiste maat inbussleutel of Torx-sleutel.

De meeste e-bike cranks hebben een bout van 5mm, 6mm of een T25/T30.

Probeer de sleutel eerst voorzichtig aan te draaien om te voelen dat hij goed past. Je wilt de kop niet beschadigen. Als je een momentsleutel hebt, kun je die nu gebruiken om de bout los te draaien. De meeste crankbouten zitten vast op ongeveer 35-40 Nm.

Je moet dus even flink doorzetten. Draai de bout een stukje los, maar haal hem er nog niet helemaal uit.

Laat hem een paar slagen los zitten. Zo voorkom je dat de crankbout in het frame valt als je de crankarm losmaakt. Mocht je boutje kwijtraken, dan is dat enorm vervelend. Een losse crankbout is een bekend euvel bij de Action-kwaliteit cranktrekkers, dus wees gewaarschuwd.

Stap 2: De cranktrekker monteren

Hier begint het echte werk. De cranktrekker moet strak op de crankarm worden gedraaid.

De meeste moderne cranks, zoals die van Shimano, SRAM of de Bosch Performance Line, hebben een gat in de crankarm waar de trekker in past.

Sommige oudere of goedkopere modellen hebben een schroefdraad in de crankarm. Check dit even voor je begint. Steek de juiste schroef van je cranktrekker in het gat van de crankarm.

Draai deze schroef met de hand vast totdat hij niet verder gaat. Gebruik geen tang, je wilt het schroefdraad niet beschadigen.

De meeste cranktrekkers hebben een M8-schroef. Als je crankarm een inwendig schroefdraad heeft, draai je de cranktrekker erin. Je voelt wanneer hij goed aansluit. Zorg dat de trekker recht op de crankarm staat.

De grote moer van de trekker draai je nu met de hand vast tegen de as van je fiets.

Zorg dat de punt van de trekker precies in het midden van de as komt te staan. Dit voorkomt dat de as beschadigt. Als je een Bosch Active Line motor hebt, is het extra belangrijk dat je de juiste afstandshuls gebruikt als die bij je trekker zit. Zonder huls kan de motor beschadigen.

Stap 3: De crankarm losdraaien

Nu komt het moment suprême. Je cranktrekker zit erop.

Nu moet je de grote moer van de cranktrekker aandraaien. Dit zorgt ervoor dat de crankarm van de as af getrokken wordt. Je hebt hier een steeksleutel of dopsleutel nodig (meestal maat 15mm of 17mm).

Draai de moer rustig en gelijkmatig vast. Je zult merken dat de crankarm langzaam naar buiten beweegt.

Blijf doordraaien totdat de crankarm loskomt. Soms zit er best wat vastgeroeste vet en vuil tussen, waardoor je even door moet zetten. Een klein tikje met een rubberen hamer op de achterkant van de crankarm kan helpen. Gebruik geen metaal, want dat beschadigt je crank.

Veelgemaakte fout: Te hard draaien zonder dat de trekker goed vastzit. De schroef van de trekker kan dan afbreken.

Als je merkt dat het heel zwaar gaat, controleer dan even of alles recht staat. Als de crankarm los is, kun je de bout en de crankarm eraf halen. Haal ook de trapas vast los.

Stap 4: De trapas inspecteren en schoonmaken

Je crankarm is nu los. Dit is het perfecte moment om de trapas en de crank te controleren.

Kijk of er speling zit op de lagers. Draai de as met je hand. Het moet soepel draaien zonder haperingen of kraken.

Als je een Bafang motor hebt, voel je de motor weerstand, maar dat is normaal.

Maak de as en de binnenkant van de crankarm schoon met een doekje. Verwijder alle oude vetresten en vuil. Dit zorgt ervoor dat je crankarm weer strak en goed vast komt te zitten. Als je de trapas wilt vervangen, bijvoorbeeld bij een speed pedelec die veel kracht te verduren krijgt, dan is dit het moment.

Voor een standaard e-bike trapas betaal je zo’n €20-€40. Voor een Bosch trapas loopt dit op tot €80-€100.

Als je alles schoon hebt, smeer je de as en de binnenkant van de crankarm in met een dun laagje vers vet. Gebruik niet te veel, dat trekt alleen maar viezigheid aan. Zo voorkom je dat je crankarm de volgende keer weer vastzit.

Stap 5: De crankarm terugplaatsen

De crankarm terugplaatsen is het omgekeerde van losmaken. Schuif de crankarm over de as.

Let op de juiste kant: de linker crankarm heeft vaak een markering (L) en de rechter (R).

Zorg dat de crankarm goed recht op de as zit. Draai de crankbout met de hand vast. Gebruik hiervoor een momentsleutel om de bout op de juiste kracht vast te zetten.

Voor de meeste e-bikes is dit 35-40 Nm. Check het crankstel op eventuele specifieke aanwijzingen.

Als je geen momentsleutel hebt, draai de bout dan stevig vast, maar niet met je volle gewicht. Je wilt het schroefdraad niet beschadigen. Haal de cranktrekker eraf. Draai de crankarm met de hand een stukje rond om te controleren of hij soepel loopt en niet klem zit.

Als je crankarm vastloopt, heb je hem waarschijnlijk iets te ver naar binnen geduwd.

Haal de bout los, duw de crankarm iets verder naar buiten en probeer het opnieuw.

Verificatie-checklist: Is het gelukt?

Je bent klaar met de klus. Voordat je weer op de fiets springt, loop je deze checklist even na. Dit voorkomt dat je halverwege een lekke band ontdekt dat je crank los zit.

• Check de speling: Duw de crankarm heen en weer. Er mag geen speling voelbaar zijn. Als hij beweegt, is de bout niet strak genoeg.
• Controleer de rondloop: Draai de crank rond. De crankarm mag niet over de motor of het frame schuren.
• Test de bout: Zit de bout goed vast? Gebruik je inbussleutel om te controleren of hij niet meer aangedraaid kan worden.
• Proefritje: Maak een korte proefrit.