Wat is een rotatiesensor en waarom voelt dit anders dan een krachtsensor?

Een e-bike kopen is soms net als het kiezen van een nieuwe smartphone: je weet dat 'ie moet kunnen wat je wilt, maar de specs zijn soms verwarrend.

Vooral als het gaat om hoe de motor je helpt. De twee grote namen die je overal tegenkomt zijn de rotatiesensor en de krachtsensor.

Ze doen allebei hetzelfde – ze zorgen dat je trapt en de motor helpt – maar het voelt totaal anders. Het is het verschil tussen een hond die je vrolijk volgt zonder vragen te stellen en een personal trainer die precies aanvoelt wanneer jij net wat extra power nodig hebt.

Het basisidee: wat doet een sensor eigenlijk?

Voordat we de diepte in duiken: elke elektrische fiets heeft een sensor nodig. Zonder sensor weet je fiets namelijk niet of je trapt of niet.

De motor moet aan gaan op het moment dat jij je pedaal beweegt. De sensor is dus de schakelaar die de stroom naar de motor stuurt. Het enige wat verschilt, is hoe die sensor te werk gaat.

Maakt hij het simpel of slim? Een rotatiesensor is de meest basale vorm.

Hij let alleen op de beweging. Een krachtsensor is een stuk intelligenter. Hij let op hoe hard jij je best doet. Dat klinkt als een klein verschil, maar in de praktijk merk je het bij elke meter die je fietst.

De rotatiesensor: de aan/uit-knop

Stel je voor dat je een ouderwetse lichtschakelaar hebt. Je drukt op de knop, en het licht gaat aan. Dat is alles.

Je hoeft niet licht te drukken voor schemerlicht of hard te duwen voor vol licht. Aan is aan. Zo werkt een rotatiesensor, ook wel een rotatiesensor of 'cadance sensor' genoemd. Hij zit verstopt bij je trappers, meestal links op de trapas.

Zodra jij je pedaal een stukje rond draait, merkt hij dat en stuurt hij een signaal naar de motor: "Hup, aan de gang!"

De motor geeft dan meteen een vaste hoeveelheid ondersteuning, meestal ingesteld op een niveau van 1 tot 5. Trap je een beetje, draait de motor op volle toeren. Trap je als een gek, dan draait hij nog steeds op exact hetzelfde niveau.

Hij merkt het verschil niet. Het is een heel betrouwbaar systeem en goedkoop om te produceren.

De krachtsensor: de persoonlijke coach

Daarom zie je dit systeem vaak op e-bikes in de lagere prijsklasse, van rond de €900 tot €1.500. Denk aan de basismodellen van merken zoals Gazelle of Batavus in hun instaplijn, of de goedkopere e-steps en fatbikes vanuit webwinkels.

Ook veel e-steps werken met dit systeem; je fietst een klein stukje en de motor gaat aan. Een krachtsensor (oftewel koppel- of trapkrachtsensor) is een stuk slimmer. Hij zit niet alleen te kijken of je trapt, maar meet precies hoeveel kracht jij op de pedalen zet.

Dit is alsof je lichtschakelaar ineens een draaiknop wordt die reageert op hoe hard je hem indrukt.

Trap je zachtjes, dan geeft de motor weinig ondersteuning. Trap je hard (bijvoorbeeld tegen de wind in of een heuvel op), dan gaat de motor meteen harder mee. Het mooie is dat de verhouding tussen jouw kracht en de motorhulp constant blijft. Je geeft 50% kracht, de motor geeft 50% kracht (afhankelijk van de ondersteuningsstand).

Je hebt dus geen last van dat de motor te hard of te zacht aanvoelt. Het voelt super natuurlijk, alsof je eigen spieren ineens driedubbel zo sterk zijn.

Je ziet dit systeem vooral bij de duurdere en betere e-bikes, speed pedelecs en fatbikes vanaf ongeveer €2.000 tot €3.500 en hoger. Vaak worden deze modellen uitgerust met een speciale Shimano Nexus 5 naaf. Merken als Specialized, Trek en de hogere modellen van Riese & Müller gebruiken dit standaard.

Waarom voelt het zo anders op de weg?

Het grootste verschil mer je als je fietst. Met een rotatiesensor voelt het alsof je een duw in je rug krijgt.

Zodra je trapt, gebeurt er iets. Je moet soms even wennen aan die plotselinge kick. Als je stopt met trappen, stopt de motor meteen.

Dat betekent dat je bij een stoplicht soms een beetje moet ‘peddelen’ om de motor weer aan de praat te krijgen, anders zakt je snelheid direct in.

Bij lage snelheden, zoals in de stad of op een smal pad, kan dit soms hortend en stotend aanvoelen. Je moet echt wennen aan het ritme van de fiets. Een fiets met een krachtsensor voelt veel vloeiender.

Omdat de motor meet hoe hard je trapt, reageert hij veel subtieler. Als je net iets harder trapt om een klein bochtje te nemen, voeg je meteen wat snelheid toe zonder een brute boost te krijgen.

Een kijkje in de keuken: de techniek

Je merkt niet eens dat de motor aanstaat; het voelt alsof je op een normale, maar extreem lichte fiets rijdt.

Ook in de stad is dit fijner. Je kunt makkelijker invoegen en optrekken zonder dat de motor je uit het zadel trekt. Voor dagelijkse woon-werkritten is dit vaak de fijnere keuze. Laten we even technisch doen, maar wel simpel.

Bij een rotatiesensor zitten er vaak een of twee magneetjes op de trapas. Er zit een sensor naast die de magneet voelt voorbijkomen.

Draai je de trapas, dan gaat het signaal aan. Simpel. Dit werkt perfect voor rechtdoor fietsen op een vlakke ondergrond, zeker bij een elektrische fiets met achterwielmotor. Het is de reden dat je op een basismodel e-bike soms het gevoel hebt dat je ‘op de motor trapt’ in plaats van ‘met de motor mee’.

Bij een krachtsensor zitten er meetcellen in de trapas of bij de kettingkast. Deze meten de weerstand die jij geeft.

De fietscomputer (de display) verwerkt deze data en stuurt de motor aan. Dit is complexere techniek en dus duurder. Je merkt het aan de prijs, maar ook aan de levensduur.

Prijskaartje en modellen

Een krachtsensor kan soms storingen geven bij extreme kou of als de fiets lang stilstaat, maar over het algemeen is hij duurzamer en nauwkeuriger.

Om het concreet te maken: de meeste e-bikes onder de €1.500 hebben een rotatiesensor. Kijk naar de Batavus Dinsdag of de Gazelle Orange C7. Dit zijn fantastische fietsen voor de beginner, maar ze voelen aan als een 'elektrische fiets'.

Je merkt dat er een motor is. De populaire fatbikes van merken zoals Bold of de e-steps van Xiaomi (die vaak als speed pedelec geregistreerd staan) werken ook vaak zo.

Ze zijn goedkoop en doen hun werk. Vanaf ongeveer €2.000 tot €2.500 kom je in de wereld van de krachtsensor.

De Gazelle Ultimate C380 is een klassieker met een Bosch Active Line Plus motor met krachtsensor. De Specialized Turbo Vado is nog een stapje verder. Hier betaal je voor comfort en een natuurlijke rit. Voor de speed pedelecs (45 km/u) is de krachtsensor eigenlijk essicieel.

Je wilt niet dat een rotatiesensor je een oncontroleerbare boost geeft bij 40 km/u. Dat is onveilig. Daarom vind je op speed pedelecs van bijna €4.000 bijna altijd krachtsensoren.

Let op: Een fatbike van €900 met een rotatiesensor voelt heel anders dan een fatbike van €2.500 met een krachtsensor. De duurdere versie 'leest' jouw lichaam, de goedkope versie draait gewoon door.

Praktische tips voor jouw keuze

Welke moet je nu hebben? Dat hangt echt af van wat je doet.

Woon je in een vlakke stad en fiets je alleen een paar kilometer naar de supermarkt? Dan is een rotatiesensor prima.

Je bespaart geld en het is minder complex. Je went aan het 'duwtje' in je rug en het went snel. Zie het als een handige hulp die je even op gang trekt. Maar als je lange ritten maakt, veel heuvels tegen moet of een speed pedelec wilt voor je woon-werk verkeer, ga dan voor de krachtsensor.

Het rijdt zoveel prettiger. Je zult minder snel vermoeid raken omdat de ondersteuning zo soepel is.

Je hoeft minder vaak te schakelen met je versnellingen, want de sensor past zich makkelijker aan. Probeer het verschil altijd uit, maar controleer ook direct of de remschijf op een elektrische fiets nog in goede staat is. Ga naar een fietsenwinkel en vraag specifiek om een model met rotatiesensor en eentje met krachtsensor.

Trap een stukje op de parkeerplaats. Voel het verschil in de eerste meters.

Je voelt het meteen. De een voelt als een hulpje, de ander voelt als een verlengstuk van jezelf.

En dat is precies wat je wilt weten voordat je je geld uitgeeft.